{"id":1224,"date":"2023-03-12T18:26:29","date_gmt":"2023-03-12T15:26:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/?p=1224"},"modified":"2023-03-12T18:35:03","modified_gmt":"2023-03-12T15:35:03","slug":"liste-olusturma-hevesiyle-ayni-kefeye-koyduklarimiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/2023\/03\/12\/liste-olusturma-hevesiyle-ayni-kefeye-koyduklarimiz\/","title":{"rendered":"Liste olu\u015fturma hevesiyle ayn\u0131 kefeye koyduklar\u0131m\u0131z"},"content":{"rendered":"\n

Ge\u00e7en g\u00fcn g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm l\u00fczum \u00fczerine liste olu\u015fturma hevesiyle d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakt\u0131klar\u0131m\u0131z<\/a>\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Bug\u00fcn de g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm l\u00fczum \u00fczerine ayn\u0131 kefeye koyduklar\u0131m\u0131zdan bahsetmek istiyorum. Tek\/birka\u00e7 \u00f6rnek \u00fczerinden yap\u0131lan toplu de\u011ferlendirmeler ve bu \u00f6rnek kullan\u0131larak kural koyma hevesi ile al\u0131nan kararlar\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndeme de\u011finece\u011fim biraz. <\/p>\n\n\n\n

Bug\u00fcn t\u00fcm akademik Twitter<\/a> ak\u0131\u015f\u0131m MDPI i\u00e7in bir ya\u011fmac\u0131 yay\u0131n listesinin ald\u0131\u011f\u0131 karardan bahsediyor. Zaten \u00c7in de bir s\u00fcredir MDPI dergilerini ya\u011fmac\u0131 say\u0131yor. Yani MDPI \u00fczerine inan\u0131lmaz bir tart\u0131\u015fma var. Bu yaz\u0131y\u0131 da MDPI tart\u0131\u015fmalar\u0131 \u00fczerine yazd\u0131m. Siz ana metni okumaya ba\u015flamadan \u00f6nce uyaray\u0131m. Pek \u00e7ok erkek fen bilimci meslekta\u015f\u0131m yine “\u00e7ok bilmi\u015f” oldu\u011fumu ve bir konunun uzmanl\u0131k alan\u0131m olmas\u0131n\u0131n o konu hakk\u0131nda her \u015feyi otomatik olarak bilemeyece\u011fimi d\u00fc\u015f\u00fcnerek g\u00f6z belerterek okuyacak ama olsun. Sayfam\u0131n ad\u0131 zehrataskin.com :=) Yani bu sitedeki g\u00f6r\u00fc\u015fler Zehra Ta\u015fk\u0131n’a ve onun \u00e7ok bilmi\u015f zihnine aittir. Ayr\u0131ca her \u015feyi bilme iddiam yok. Eskiden -\u00f6\u011frenciyken mesela- vard\u0131. Art\u0131k yok. \u00d6yle bir \u015feyin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilecek kadar ya\u015fland\u0131m. <\/p>\n\n\n\n

Neyse h\u0131zla konuya d\u00f6n\u00fc\u015f yap\u0131yorum. Bu yaz\u0131da grafik falan \u00e7\u0131kard\u0131m. \u00c7ok haz\u0131rl\u0131kl\u0131y\u0131m. \u00c7ok \u00f6zendim. Hadi ba\u015flayal\u0131m. <\/p>\n\n\n\n

MDPI tehdit mi? Tehditse kimin i\u00e7in?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Daha \u00f6nce MDPI yay\u0131nevinin ya\u011fmac\u0131 faaliyetleri hakk\u0131nda \u015fu<\/a> blog yaz\u0131s\u0131 i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131m twitter ak\u0131\u015f\u0131nda<\/a> MDPI ile ilgili Avrupa’da b\u00fcy\u00fck tart\u0131\u015fmalar oldu\u011funu, \u00e7\u00fcnk\u00fc makale i\u015flem \u00fccretlerinin ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131ndan kar\u015f\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve MDPI yay\u0131nevinin bu sayede inan\u0131lmaz bir ciroya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 yazm\u0131\u015ft\u0131m. Hatta “iyi ki bizde a\u00e7\u0131k eri\u015fim destekleri o kadar yayg\u0131n de\u011fil” demi\u015ftim. Bu \u00e7\u0131kar\u0131m\u0131n kan\u0131t\u0131 a\u015fa\u011f\u0131da. G\u00f6rev yapt\u0131\u011f\u0131m iki \u00fclkeyi baz alarak Web of Science’da MDPI yay\u0131nevince bas\u0131lm\u0131\u015f yay\u0131nlar\u0131n bir grafi\u011fini \u00e7\u0131kard\u0131m. Y\u0131llara g\u00f6re art\u0131\u015f iki \u00fclke i\u00e7in de ge\u00e7erli. Ancak Polonya’n\u0131n art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131n \u015fok edici olmas\u0131n\u0131n temel sebebi APC’lerin kar\u015f\u0131lan\u0131yor olu\u015fu. Bu da MDPI’\u0131 t\u00fcm Avrupa’da sorgulanabilir yapt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc MDPI ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131 i\u00e7in tehdit olu\u015fturuyor. <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 1. T\u00fcrkiye ve Polonya’n\u0131n MDPI dergilerinde yay\u0131n say\u0131lar\u0131n\u0131n y\u0131llar i\u00e7indeki da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 (Kaynak Web of Science, sorgu tarihi 12.03.2023)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
\"\"
\u015eekil 2. T\u00fcrkiye ve Polonya’n\u0131n t\u00fcm yay\u0131nlar\u0131 i\u00e7inde MDPI yay\u0131nlar\u0131n\u0131n yeri (%) – Sorgu tarihi 12.03.2023<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131nca Avrupal\u0131 fonlay\u0131c\u0131lar\u0131n \u015f\u00fcphe i\u00e7inde olmas\u0131 beklenen bir durum. MDPI yay\u0131nevini tart\u0131\u015f\u0131rken “Ben bile MDPI’da yay\u0131n yapt\u0131m, o zaman iyidir. Sorgulanamaz” veya “Ben k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu bilerek MDPI’da yay\u0131n yapmad\u0131m, o zaman vural\u0131m gitsin” \u015feklindeki anektodal savunmalardan\/sorgulardansa daha kan\u0131tl\u0131 ger\u00e7eklerden hareket edelim isterim. Bu blog yaz\u0131s\u0131n\u0131n temel amac\u0131 da tam olarak o. <\/p>\n\n\n\n

Sustainability <\/strong><\/p>\n\n\n\n

MDPI’\u0131n \u00fczerinde en \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan dergisi Sustainability. Her y\u0131l \u00e7\u0131lg\u0131nlar gibi makale yay\u0131nl\u0131yor (bkz. \u015eekil 3). Makale i\u015flem \u00fccreti<\/a> 2400 CHF (Buraya \u00e7\u0131lg\u0131n atan emoji gelecek \u00e7\u00fcnk\u00fc TL kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 50.000 civar\u0131 bug\u00fcn). Peki alan\u0131n\u0131n en iyi dergisi mi? Cevap “hangi alan\u0131n?” :=) Sustainability dergisinde her konuda makale yay\u0131nlan\u0131yor. S\u0131k s\u0131k k\u00f6t\u00fc metodolojiye sahip bibliyometrik makaleler yay\u0131nlan\u0131yor (bkz: Methodological shortcomings of bibliometric papers published in the journal Sustainability (2019-2020)<\/a>) Bu paralar\u0131 kim veriyor, nas\u0131l veriyor, neden veriyor gibi bir s\u00fcr\u00fc konu sebebiyle bug\u00fcn MDPI’\u0131n ya\u011fmac\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131yoruz zaten. Ancak o tart\u0131\u015fmalarda t\u00fcm MDPI dergilerini ayn\u0131 kefeye koydu\u011fumuzda bir s\u00fcr\u00fc riskli politikaya \u00f6nayak olmu\u015f oluyoruz. Ya\u011fmac\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131kla ilgili t\u00fcm makalelerimizde anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey bu. Liste olu\u015fturarak ya\u011fmac\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131k \u00f6nlenemez. Arka kap\u0131 her zaman bulunur. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015eekil 3. Sustainability dergisinin yay\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131n y\u0131llar i\u00e7indeki de\u011fi\u015fimi (Kaynak: Web of Science, sorgu tarihi: 12.03.2023)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Dernek yay\u0131nlar\u0131 ve konferans bildirileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n

MDPI veya di\u011fer ticari yay\u0131nevlerinin en s\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden biri dernek yay\u0131nlar\u0131n\u0131 sat\u0131n al\u0131p s\u00fcrd\u00fcrmek veya derneklere yay\u0131n deste\u011fi vermek. Nature’da yay\u0131nlanan bir makaleye<\/a> g\u00f6re dernekler \u00fc\u00e7 \u015fekilde yay\u0131n yap\u0131yor: 1) Dernek tek ba\u015f\u0131na ve kendi imkanlar\u0131yla yay\u0131nlar, 2) Dernek yay\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131r ama yay\u0131nlamak i\u00e7in bir yay\u0131nc\u0131 ile anla\u015f\u0131r, 3) Derginin sahibi ticari yay\u0131nevidir ama edit\u00f6r ekibi dernekler taraf\u0131ndan belirlenir. Yani bir s\u00fcr\u00fc y\u00f6ntemi var bu i\u015fin. Bu y\u0131l ISSI 2023<\/a>‘te sunaca\u011f\u0131m\u0131z bildiride ticari yay\u0131nevleri taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nan\/yay\u0131nlanan \u00fcniversite ve dernek yay\u0131nlar\u0131 ile ilgili \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 sonu\u00e7lar var. \u00dcniversite ve dernek yay\u0131nlar\u0131 ticari yay\u0131nevlerinin her daim merce\u011finde \u00e7\u00fcnk\u00fc profesyonel i\u015f yap\u0131yorlar, at\u0131f potansiyelleri y\u00fcksek, ge\u00e7mi\u015f imajlar\u0131 parlak. Bu yolla hem prestij hem de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik sa\u011fl\u0131yorlar. MDPI’da da bu gibi dergilerden var. \u00d6rne\u011fin International Journal of Geo-information<\/a>. Bu dergi yukar\u0131daki makalede bahsedilen ikinci grupta. Yani dergi MDPI ve dernek taraf\u0131ndan ortakla\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131l\u0131yor. B\u00f6yle dergiler sebebi ile t\u00fcm MDPI dergilerinin ayn\u0131 kefeye koyulmas\u0131 bu alanda \u00e7al\u0131\u015fan akademisyenleri zan alt\u0131nda b\u0131rakabiliyor. Bu sebeple daha dikkatli davranmak gerek.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6te yandan anektodal hikayelerdense daha genel \u00e7er\u00e7evede bak\u0131lmal\u0131 demi\u015f olmama ra\u011fmen burada anektodal bir hikayeye yer verece\u011fim. 2020 y\u0131l\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n oylar\u0131yla ICTeSSH konferans\u0131ndan en iyi ikinci bildiri \u00f6d\u00fcl\u00fc ald\u0131k (bkz: Arts and Humanities and the others: Why can\u2019t we measure arts and humanities<\/a>). Konferans organizasyonu<\/a> MDPI’\u0131n information dergisi ile anla\u015fm\u0131\u015f bildiri kitab\u0131 i\u00e7in. Bizim zaten APC \u00f6deyecek fonumuz olmad\u0131\u011f\u0131 ve olsa bile bir bildiri kitab\u0131nda yay\u0131nlanacak ve tam metnini zaten kurumsal ar\u015fivlerde saklad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir bildiri i\u00e7in harcamaya de\u011fmeyece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorduk. Geni\u015fletilmi\u015f tam metnin yay\u0131nlanmas\u0131na gerek yok, \u00e7\u00fcnk\u00fc param\u0131z yok dedik. Ancak \u00f6d\u00fcl\u00fcn kapsam\u0131n\u0131n bedava yay\u0131n oldu\u011funu \u00f6\u011frendik. Hakem s\u00fcreci ba\u015flad\u0131. S\u0131k\u0131 bir hakem de\u011ferlendirmesi s\u00fcrecinden ge\u00e7tik ve makale Information dergisinde yay\u0131nland\u0131<\/a>. Ancak biz te\u015fekk\u00fcr k\u0131sm\u0131na \u015funu yazd\u0131k: <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Makalenin te\u015fekk\u00fcr b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde “para \u00f6demedik” diye ba\u011f\u0131rtan kader utans\u0131n: https:\/\/www.mdpi.com\/2078-2489\/11\/11\/540\/htm<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Peki neden te\u015fekk\u00fcr k\u0131sm\u0131nda bunu belirtme ihtiyac\u0131 hissettik? \u00c7\u00fcnk\u00fc yak\u0131n zamanda MDPI \u00fczerinden y\u00fcr\u00fcyecek bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n ba\u015flayaca\u011f\u0131 belliydi. Per\u015fembe’nin geli\u015fi \u00c7ar\u015famba’dan bellidir meselesi. Peki ileride sorun yaratabilece\u011fini tahmin ediyor olmam\u0131za ra\u011fmen neden yay\u0131nlad\u0131k? \u00c7\u00fcnk\u00fc hakem s\u00fcrecinin i\u015fleyip i\u015flemedi\u011fini, yay\u0131n pratiklerinin nas\u0131l oldu\u011funu g\u00f6rmemiz gerekiyordu. G\u00f6rd\u00fck. Ancak “bir daha Information dergisinde yay\u0131n yapar m\u0131s\u0131n?” diye sorarsan yapmam. Param yok anl\u0131yor musun, param yok :=) \u015eaka bir tarafa san\u0131yorum param olsa da yapmam ama bunun sebebi MDPI’\u0131n ya\u011fmac\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmem de\u011fil. Ulvi bir fikir olarak \u00e7\u0131kan alt\u0131n a\u00e7\u0131k eri\u015fim<\/strong> sayesinde t\u00fcm yay\u0131nc\u0131lar\u0131n birer ya\u011fmac\u0131 haline gelmi\u015f olmas\u0131 ve benim bu de\u011firmene art\u0131k su ta\u015f\u0131mak istemiyor olmam. K\u0131ssadan hisse ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131na eri\u015fimim olsa MDPI gibi yay\u0131nevlerini zengin etmeye kullanmam demek istiyorum. <\/p>\n\n\n\n

Ya\u011fmac\u0131 kim? Sahiden kim? <\/strong><\/p>\n\n\n\n

Yukar\u0131daki fikrimi a\u00e7ay\u0131m biraz. Bana g\u00f6re Plan S veya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc anla\u015fmalar sayesinde APC garantisi alan yay\u0131nevlerinin makale i\u015flem \u00fccretlerini 6000’den 12000 Euro’ya \u00e7\u0131karmas\u0131 da ya\u011fmac\u0131 faaliyet<\/a>, biraz fazla para \u00f6deyip yay\u0131n\u0131n\u0131 daha h\u0131zl\u0131 bast\u0131rabildi\u011fin h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f yay\u0131n se\u00e7ene\u011fi<\/a> de ya\u011fmac\u0131 faaliyet. Ya\u011fmac\u0131 faaliyeti neye g\u00f6re tan\u0131ml\u0131yoruz? Bence ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n ara\u015ft\u0131rma fonlar\u0131na g\u00f6z koyan her t\u00fcrl\u00fc faaliyet ya\u011fmac\u0131 faaliyet. Listelerden ba\u011f\u0131ms\u0131z. <\/p>\n\n\n\n

QSS’te ge\u00e7en yay\u0131nlanan makalemizde ya\u011fmac\u0131 dergiler ger\u00e7ekten de\u011fersiz mi sorusunu sormu\u015ftuk. Asl\u0131nda ya\u011fmac\u0131 dergilerle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z son \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n hepsinin alt metni o. “Ya\u011fmac\u0131” ama nas\u0131l. Konuyla ilgiliyseniz buyurun buradan: <\/p>\n\n\n\n

\"\"
https:\/\/direct.mit.edu\/qss\/article\/doi\/10.1162\/qss_a_00242\/114726\/Are-papers-published-in-predatory-journals<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Bu i\u015fin \u00e7ok farkl\u0131 boyutlar\u0131 var. Listeler olu\u015fturmak sorunlu. O listelere sonsuz \u00f6nem atfedip t\u00fcm politikalar\u0131 buna g\u00f6re belirlemek sorunlu. Daha dikkatli ad\u0131mlar atmak gerek. Daha dikkatli ad\u0131mlardan bahsetmi\u015fken \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131m\u0131n \u015fahane makalesini de \u015furaya ekleyeyim devam okuma i\u00e7in: <\/p>\n\n\n\n

\"\"
https:\/\/www.sciencedirect.com\/science\/article\/pii\/S0099133320301622 <\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

K\u0131ssadan hisse bu i\u015fler tek bir listeyle \u00e7\u00f6z\u00fclemeyecek kadar kar\u0131\u015f\u0131k i\u015fler. O y\u00fczden t\u00fcm bunlar\u0131 okuduysan\u0131z sizi ge\u00e7en y\u0131l d\u00fczenledi\u011fimiz ya\u011fmac\u0131 yay\u0131nc\u0131l\u0131k seminerine y\u00f6nlendireyim. \u0130yi-k\u00f6t\u00fc ve merkez-\u00e7evre konular\u0131n\u0131 tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z seminer bu blog yaz\u0131s\u0131n\u0131n \u00fczerine \u015fahane gider. <\/p>\n\n\n\n

\n