{"id":2404,"date":"2025-12-17T16:38:45","date_gmt":"2025-12-17T13:38:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/?p=2404"},"modified":"2025-12-17T16:38:46","modified_gmt":"2025-12-17T13:38:46","slug":"akademik-oyunun-kurallari-ve-degerlendirici-sermaye-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/2025\/12\/17\/akademik-oyunun-kurallari-ve-degerlendirici-sermaye-uzerine\/","title":{"rendered":"Akademik oyunun kurallar\u0131 ve de\u011ferlendirici sermaye \u00fczerine"},"content":{"rendered":"\n

D\u00fcn bir at\u0131f uyar\u0131s\u0131 ald\u0131m. Ge\u00e7en y\u0131l doktora adaylar\u0131yla birlikte kaleme ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yukar\u0131 \u00e7\u0131kan\u0131n merdiveni att\u0131\u011f\u0131 metaforuna dayanan ve de\u011ferlendiricilerin mevcut kriterleri sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fimiz makale<\/a> bir preprintten at\u0131f alm\u0131\u015f. Bu t\u00fcr bildirimler belki \u00e7o\u011fumuz i\u00e7in s\u0131radan olabilir ama benim i\u00e7in genellikle daha fazlas\u0131n\u0131 ifade ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131m i\u00e7erik tabanl\u0131 at\u0131f analizi. Bu y\u00fczden bana at\u0131f yapan \u00e7al\u0131\u015fmalara \u00f6zellikle bakmaya; nas\u0131l at\u0131f yap\u0131lm\u0131\u015f, hangi ba\u011flamda kullan\u0131lm\u0131\u015f, ger\u00e7ekten neye referans verilmi\u015f gibi kimi sorular\u0131ma cevap aramaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bu sayede g\u00fcncel tart\u0131\u015fmalar\u0131 takip etmi\u015f, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131n anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan da emin olmu\u015f oluyorum.<\/p>\n\n\n\n

Bu kez de ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131m. At\u0131f yapan metni a\u00e7t\u0131m ve hen\u00fcz yay\u0131mlanmam\u0131\u015f bir preprint ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131m: Evaluative Capital: A Micro-Stratification Approach to Academic Metrics<\/a>. Okumaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131mda, yaln\u0131zca kendi \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131n nas\u0131l kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fil, akademide metriklerle kurdu\u011fumuz ili\u015fkinin ne kadar derin, karma\u015f\u0131k ve e\u015fitsizlik \u00fcreten bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Metrikler \u00f6l\u00e7m\u00fcyor, yap\u0131 kuruyor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu makalenin temel iddias\u0131 olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fc. At\u0131f say\u0131lar\u0131, h-indeksi ya da dergi etki fakt\u00f6r\u00fc gibi g\u00f6stergeler yaln\u0131zca akademik performans\u0131 \u00f6l\u00e7en ara\u00e7lar de\u011fil. Bunlar akademide biriktirilen, dola\u015f\u0131ma giren, d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilen ve zamanla de\u011feri de\u011fi\u015fen birer \u201cde\u011ferlendirici sermaye<\/strong>\u201d t\u00fcr\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, bizi \u00e7ok yayg\u0131n bir yan\u0131lsamadan uzakla\u015ft\u0131r\u0131yor. Metrikleri \u00e7o\u011fu zaman olan\u0131 tarafs\u0131zca g\u00f6steren say\u0131lar gibi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Oysa bu makale a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde \u015funu s\u00f6yl\u00fcyor: Metrikler yaln\u0131zca akademik d\u00fcnyay\u0131 yans\u0131tmaz, onu \u015fekillendirir. Kariyerleri, konu\u015fma hakk\u0131n\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ve prestiji belirler. Resmi ve gayriresmi de\u011ferlendirme rit\u00fcellerinde do\u011frudan kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00f6n\u00fcyle de\u011ferlendirici sermaye, paraya benzer bi\u00e7imde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilirlik ve de\u011fi\u015fim sa\u011flar. Ancak de\u011feri sabit de\u011fildir. \u00dclkeye, disipline, kuruma ve de\u011ferlendirme rejimine g\u00f6re de\u011fi\u015fir. Ayn\u0131 metrik, bir ba\u011flamda kap\u0131lar\u0131 a\u00e7arken ba\u015fka bir ba\u011flamda neredeyse hi\u00e7bir \u015fey ifade etmeyebilir.<\/p>\n\n\n\n

Makalenin ikinci \u00f6nemli katk\u0131s\u0131, metriklerin etkisini yaln\u0131zca makro d\u00fczey politikalarla a\u00e7\u0131klaman\u0131n yetersiz oldu\u011funu g\u00f6stermesi. Yazar, Randall Collins\u2019in mikro-etkile\u015fimci yakla\u015f\u0131m\u0131ndan hareketle mikro-katmanla\u015fma kavram\u0131n\u0131 geli\u015ftiriyor. Buna g\u00f6re metriklerin as\u0131l g\u00fcc\u00fc, b\u00fcy\u00fck politika belgelerinde de\u011fil, g\u00fcndelik akademik etkile\u015fimlerde ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. At\u0131f say\u0131lar\u0131 akademik toplant\u0131larda, hakem raporlar\u0131nda, i\u015fe al\u0131m ve y\u00fckseltme s\u00fcre\u00e7lerinde sessiz ama g\u00fc\u00e7l\u00fc bir stat\u00fc i\u015fareti olarak \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

De\u011ferlendirici sermaye yaln\u0131zca \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcyor. Etkile\u015fimler i\u00e7inde yorumlan\u0131yor, anlamland\u0131r\u0131l\u0131yor ve ba\u011flama g\u00f6re yeniden de\u011ferleniyor. Kim konu\u015furken daha dikkatle dinleniyor, kimin ele\u015ftirisi \u201cki\u015fisel\u201d say\u0131l\u0131yor, kimin s\u00f6z\u00fc \u201cotorite\u201d kabul ediliyor? Bunlar\u0131n hi\u00e7biri yaln\u0131zca i\u00e7erikle ilgili de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n

Herkes ayn\u0131 oyunu oynam\u0131yor<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Makalenin di\u011fer g\u00fc\u00e7l\u00fc katk\u0131lar\u0131ndan biri akademisyenlerin metriklerle kurdu\u011fu ili\u015fkiyi tek tip varsaymamas\u0131. Akademik alan\u0131, farkl\u0131 konumlarda duran ve metrikleri farkl\u0131 bi\u00e7imlerde kullanan gruplar \u00fczerinden okuyor.<\/p>\n\n\n\n

\u00d6rne\u011fin akademik elit<\/strong> i\u00e7in metrikler genellikle bir hedef de\u011fil. Zaten prestijli kurumlarda, editoryal yap\u0131larda ve merkezi akademik a\u011flarda yer al\u0131yorlar. At\u0131f say\u0131lar\u0131 onlar\u0131n stat\u00fcs\u00fcn\u00fc kurmuyor, mevcut stat\u00fclerinin do\u011fal bir yan \u00fcr\u00fcn\u00fc olarak birikiyor.<\/p>\n\n\n\n

Y\u00fckselmek isteyen gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar<\/strong> i\u00e7in ise metrikler hayati \u00f6nemde. \u00d6zellikle merkez \u00fclkelerin d\u0131\u015f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fanlar i\u00e7in at\u0131f ve indeksler yaln\u0131zca g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck de\u011fil, me\u015fruiyet sa\u011fl\u0131yor. Akademik oyuna dahil olabilmenin ana ko\u015fulu haline geliyor. <\/p>\n\n\n\n

Akademik giri\u015fimciler <\/strong>k\u00fcresel elitin par\u00e7as\u0131 olmay\u0131 hedeflemeden, metrikleri daha \u00e7ok ulusal ya da kurumsal ba\u011flamlarda ara\u00e7salla\u015ft\u0131ran bir grup. Orta d\u00fczey dergiler, yerel a\u011flar ve belirli at\u0131f \u00e7evreleri \u00fczerinden konumlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendiriyorlar.<\/p>\n\n\n\n

B\u00fcrokratik kullan\u0131c\u0131lar<\/strong> i\u00e7in metrikler yaln\u0131zca idari e\u015fikleri ge\u00e7mek i\u00e7in var. Ne bir prestij kayna\u011f\u0131, ne de akademik kimli\u011fin merkezinde konumlan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ve son olarak, metrik rejiminden \u00f6nce prestij kazanm\u0131\u015f eski ku\u015fak akademisyenler<\/strong> (makale onlara old boys diyor) var. Bu grubun stat\u00fcs\u00fc at\u0131f say\u0131lar\u0131yla de\u011fil, tarihsel konumlar, ulusal tan\u0131n\u0131rl\u0131k ve merkez kurumlarla kurulan ba\u011flar \u00fczerinden kurulmu\u015f durumda. Bu nedenle metriklere mesafeli durabilirler. Hatta bu rejimi gayrime\u015fru ilan edebilirler.<\/p>\n\n\n\n

Herkesin ortak yan\u0131: Oyunun kurallar\u0131n\u0131 sabitleme arzusu<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Akademide oyunun kurallar\u0131n\u0131 kendi lehine sabitleme \u00e7abas\u0131 belirli bir gruba ya da ku\u015fa\u011fa \u00f6zg\u00fc de\u011fil. Bu akademik alan\u0131n neredeyse herkes i\u00e7in ortak bir e\u011filimi. \u00c7\u00fcnk\u00fc hemen herkes kendi akademik yolculu\u011funu biricik, zor ve hak edilmi\u015f olarak g\u00f6r\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n

Kimse bulundu\u011fu yere kolayca gelmedi elbette. Ancak tam da bu nedenle g\u00fc\u00e7l\u00fc bir refleks ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Ben bu ko\u015fullardan ge\u00e7tim, bu bedelleri \u00f6dedim, dolay\u0131s\u0131yla oyunun kurallar\u0131 da buna g\u00f6re olmal\u0131. Bu noktada de\u011ferlendirme \u00f6l\u00e7\u00fctleri, evrensel ve m\u00fczakereye a\u00e7\u0131k ilkeler olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p, ki\u015fisel deneyimlerin genelle\u015ftirilmi\u015f \u00f6l\u00e7\u00fctlerine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n

Metriklerle y\u00fckselenler metrikleri vazge\u00e7ilmez g\u00f6r\u00fcyor. Sembolik sermayeyle ilerleyenler sahip olduklar\u0131 sembollerini ve gelene\u011fi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor. Yerel a\u011flarla konumlananlar ba\u011flam\u0131 bilmenin \u00f6nemini vurguluyor. B\u00fcrokratik e\u015fiklerle ilerleyenler asgari ko\u015fullar\u0131 yeterli say\u0131yor. Yani k\u0131saca herkes, kendi deneyimini merkeze alarak de\u011ferlendirme rejimini yeniden tan\u0131mlamak istiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu yaln\u0131zca ge\u00e7mi\u015fi me\u015frula\u015ft\u0131rman\u0131n de\u011fil, gelecekteki konumu g\u00fcvenceye alman\u0131n da bir yolu.<\/p>\n\n\n\n

E peki ne oluyor? Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n tercihlerini denetleme hakk\u0131n\u0131 kendinde g\u00f6r\u00fcyor. Farkl\u0131 stratejileri kolayc\u0131l\u0131k ya da yetersizlik olarak etiketliyor. Ele\u015ftiriyi yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya, \u00f6\u011fretici ama bast\u0131r\u0131c\u0131 bir tonda yap\u0131yor. Yani alan\u0131n\u0131 belirliyor ve kendini de o alan\u0131n merkezinde konumland\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Gruplar, hizalanmalar ve kap\u0131 kapatma<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Bu s\u00fcre\u00e7ler bireysel kalm\u0131yor. Benzer konumdaki akademisyenler zamanla ortak s\u00f6ylemler geli\u015ftiriyor, birlikte duruyor ve bu pozisyonu kolektif olarak savunuyor. Akademide tarafs\u0131z kalmak bu y\u00fczden giderek zorla\u015f\u0131yor. Bu nedenle e\u015fik bek\u00e7ili\u011fi (gate keeping) \u00e7o\u011fu zaman tekil akt\u00f6rlerin de\u011fil, gruplar\u0131n kolektif refleksi olarak i\u015fliyor.<\/p>\n\n\n\n

T\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7lerin vard\u0131\u011f\u0131 yer de epistemik adaletsizlik. Y\u00fcksek metriklere ya da “do\u011fru” sembolik sermayeye sahip olanlar\u0131n daha kolay ciddiye al\u0131nmas\u0131, di\u011ferlerinin daha konu\u015fmadan elenmesi, bilginin i\u00e7eri\u011finden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir hiyerar\u015fi yarat\u0131yor. Art\u0131k tart\u0131\u015f\u0131lan \u015fey ne s\u00f6ylendi\u011fi de\u011fil, kimin s\u00f6yledi\u011fi oluyor. Bu da akademik bilginin kendisini zedeleyen bir yap\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Doktora tezimin \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131 “t\u00fcm at\u0131flar e\u015fit de\u011fildir” idi. Buradan da g\u00f6r\u00fcyoruz ki ger\u00e7ekten de\u011fil. Bazen bir at\u0131f akademide neyi normalle\u015ftirdi\u011fimizi yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmek i\u00e7in bir davet gibi. Davetini g\u00f6rd\u00fcm sevgili yazar. \u0130\u015ftirakimi be\u011fenmi\u015fsindir umar\u0131m :=) <\/p>\n\n\n\n

Yeni yaz\u0131larda g\u00f6r\u00fc\u015fmek dile\u011fiyle, <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

D\u00fcn bir at\u0131f uyar\u0131s\u0131 ald\u0131m. Ge\u00e7en y\u0131l doktora adaylar\u0131yla birlikte kaleme ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z, yukar\u0131 \u00e7\u0131kan\u0131n merdiveni att\u0131\u011f\u0131 metaforuna dayanan ve de\u011ferlendiricilerin mevcut kriterleri sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fimiz makale…<\/p>\n

Devam\u0131n\u0131 okuyunAkademik oyunun kurallar\u0131 ve de\u011ferlendirici sermaye \u00fczerine<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2404","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","entry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2404","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2404"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2404\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2407,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2404\/revisions\/2407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2404"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2404"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2404"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}