{"id":2554,"date":"2026-02-03T23:19:58","date_gmt":"2026-02-03T20:19:58","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/?p=2554"},"modified":"2026-02-03T23:19:59","modified_gmt":"2026-02-03T20:19:59","slug":"kisisel-tarihe-bir-baska-not-openram","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/2026\/02\/03\/kisisel-tarihe-bir-baska-not-openram\/","title":{"rendered":"Ki\u015fisel tarihe bir ba\u015fka not: OpenRAM"},"content":{"rendered":"\n

\u0130ki y\u0131l \u00f6nce g\u00fcnlerden bir g\u00fcn Emanuel arad\u0131. Leiden Manifestosu<\/a>\u2019nun yazarlar\u0131ndan Ismael Rafols ile konu\u015furlarken ak\u0131llar\u0131na bir MSCA-SE proje fikri gelmi\u015f. Kim yapar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerken \u015eef beni \u00f6nermi\u015f. \u015eef gibi \u015fef be dedi\u011finizi duyar gibiyim. Sonra \u00fc\u00e7\u00fcm\u00fcz bir toplant\u0131 yapt\u0131k. Ben sadece partner olaca\u011f\u0131m\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrken onlar bana d\u00f6n\u00fcp, \u201cBunu sen yazar m\u0131s\u0131n? Koordine eder misin?\u201d dediler. \u0130\u015fin \u00e7ok, zaman\u0131n az oldu\u011funu da eklediler. Yapar\u0131m dedim. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapar\u0131m anl\u0131yor musun, bir tarafta bana inanan bir \u015fef, di\u011fer yanda Ismael Rafols varsa yapamazsam bile yapar hale getiririm kendimi. Zaten o s\u0131ra BAGEP alm\u0131\u015f\u0131m, BAGEP’in gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131 fonunu adayacak \u00f6nemli bir ara\u015ft\u0131rma ar\u0131yorum. \u0130\u015fte dedim bu. Buradan y\u00fcr\u00fc k\u0131z\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Sonra ekip b\u00fcy\u00fcd\u00fc. Latin Amerika\u2019dan, Afrika\u2019dan, Avrupa\u2019dan partnerler eklendi. Epistemik adaleti, e\u015fitli\u011fi, ara\u015ft\u0131rma de\u011ferlendirmesini konu\u015ftuk. Uzun toplant\u0131lar yapt\u0131k. Bazen o toplant\u0131lar\u0131 yapamad\u0131k. Doodle\u2019lar doldurduk. Metinler yazd\u0131k. Revizyon \u00fcst\u00fcne revizyon yapt\u0131k. Bir noktada asla yeti\u015fmeyece\u011finden korktuk. Sonra g\u00f6nderdik.<\/p>\n\n\n\n

\u0130lk ba\u015fvurudan 80 geldi. E\u015fik ge\u00e7ilmi\u015fti ama fon \u00e7\u0131kmam\u0131\u015ft\u0131. Moralimizi bozmad\u0131k. \u015eaka \u015faka, asl\u0131nda biraz bozduk ama zaten ilk ba\u015fvuruda fon almak nerede g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f diye kendimizi avuttuk. Avutma s\u00fcrecinde T\u00dcB\u0130TAK’\u0131n e\u015fik \u00fcst\u00fc \u00f6d\u00fcl\u00fc b\u00fcy\u00fck rol oynamad\u0131 dersem yalan s\u00f6ylemi\u015f olurum. Hemen ekibi yeniden toplad\u0131k. Hakem raporunu sat\u0131r sat\u0131r okuduk. Neyi de\u011fi\u015ftirebiliriz, neresi ikna edici de\u011fil, neresi eksik, hepsini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fck. Yeniden yazd\u0131k. Bir daha yazd\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

Sonra bir g\u00fcn, bamba\u015fka bir proje i\u00e7in topla\u015fman\u0131n tam ortas\u0131nda mail kutuma bir mesaj d\u00fc\u015ft\u00fc. Mailin konu k\u0131sm\u0131nda OpenRAM, giri\u015finde \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: “Congratulations”. Devam\u0131n\u0131 hi\u00e7 okumadan kar\u015f\u0131mda oturan G\u00fcleda’ya ekran\u0131 g\u00f6sterip \u201cG\u00fc\u00fc\u011fle\u011fdaaa\u011f\u011f\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131m. O ise normal bir insan\u0131n yapabilece\u011fi bir hareketle telefonu eline al\u0131p “du mailin hepsini okuyal\u0131m. Hemen gaza gelme” dedi. \u0130yi ki hayat\u0131mda b\u00f6yle insanlar var :=) Neyse birlikte okuduk. Ger\u00e7ekten tebrik ediyorlard\u0131. Bu kez OpenRAM 97 puanla fonlanmaya hak kazanm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Peki OpenRAM (Opening Research Assessment to Multi-Contexts<\/em>) ne vaat ediyor?<\/em><\/p>\n\n\n\n

En basit haliyle, \u00e7ok temel bir sorudan yola \u00e7\u0131k\u0131yoruz. Ara\u015ft\u0131rmay\u0131 neden h\u00e2l\u00e2 tek tip \u00f6l\u00e7\u00fctlerle de\u011ferlendiriyoruz? <\/p>\n\n\n\n

Y\u0131llard\u0131r akademik ba\u015far\u0131y\u0131 birka\u00e7 say\u0131ya indirgemi\u015f durumday\u0131z. Ka\u00e7 makale yazd\u0131n, ka\u00e7 at\u0131f ald\u0131n, hangi dergide yay\u0131mland\u0131, etki fakt\u00f6r\u00fc ka\u00e7. Bu g\u00f6stergeler pratik olabilir, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmay\u0131 kolayla\u015ft\u0131rabilir, ama adil de\u011filler. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkesi ayn\u0131 ko\u015fullarda \u00fcretim yap\u0131yormu\u015f gibi varsay\u0131yorlar.<\/p>\n\n\n\n

Oysa kimse ayn\u0131 ko\u015fullarda de\u011fil. Farkl\u0131 dillerde yazanlar var, yerel sorunlara \u00e7al\u0131\u015fanlar var, veri \u00fcretenler, yaz\u0131l\u0131m geli\u015ftirenler, politika yap\u0131m s\u00fcre\u00e7lerine katk\u0131 sunanlar, toplumla birlikte \u00e7al\u0131\u015fan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar var. Baz\u0131 \u00fclkelerde dergi altyap\u0131s\u0131 bamba\u015fka, baz\u0131 alanlarda yay\u0131n k\u00fclt\u00fcr\u00fc tamamen farkl\u0131. Ama mevcut de\u011ferlendirme sistemleri bu \u00e7e\u015fitlili\u011fin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 ya hi\u00e7 g\u00f6rm\u00fcyor ya da tali bir faaliyet gibi kenara itiyor. B\u00f6yle olunca da sadece belirli t\u00fcr bilgi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, geri kalan\u0131 sistematik olarak de\u011fersizle\u015fiyor.<\/p>\n\n\n\n

OpenRAM tam olarak bu k\u00f6r noktaya bak\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rma de\u011ferlendirmesini tek merkezli ve tek \u00f6l\u00e7\u00fctl\u00fc bir yap\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p daha ba\u011flama duyarl\u0131, daha kat\u0131l\u0131mc\u0131 ve daha adil bir hale getirmeyi hedefliyor. Herkes i\u00e7in ge\u00e7erli tek bir metrik \u00fcretmek yerine, farkl\u0131 ba\u011flamlarda ger\u00e7ekten anlaml\u0131 olan g\u00f6stergeleri birlikte d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi \u00f6neriyor. Yani \u00f6l\u00e7meyi b\u0131rakm\u0131yor ama neyi neden \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz\u00fc yeniden tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Bu yakla\u015f\u0131m\u0131n merkezinde \u201cMultiversatory\u201d ad\u0131n\u0131 verdi\u011fimiz bir yap\u0131 var. Bunu ya\u015fayan bir laboratuvar gibi hayal ettik. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n, \u00fcniversitelerin, fon sa\u011flay\u0131c\u0131lar\u0131n ve politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n bir araya gelip yeni de\u011ferlendirme pratiklerini birlikte denedikleri, ara\u00e7lar geli\u015ftirdikleri, veri altyap\u0131lar\u0131 kurduklar\u0131 bir alan. Sabit ve yukar\u0131dan dayat\u0131lan bir model \u00f6nermiyor. Deneyerek, geri bildirim alarak, ba\u011flama g\u00f6re uyarlayarak ilerliyor. K\u0131sacas\u0131 tek bir do\u011fru tarif etmek yerine, \u00e7o\u011ful \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ya\u015fayan laboratuvar Multiversatory fikrine ili\u015fkin bir okuma isterseniz burada: https:\/\/osf.io\/preprints\/socarxiv\/dn2ax_v1<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Bu y\u00fczden OpenRAM benim i\u00e7in sadece teknik bir ara\u015ft\u0131rma projesi de\u011fil. Y\u0131llard\u0131r yazd\u0131\u011f\u0131m, derslerde tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m, blogda dertlendi\u011fim meselelerin somutla\u015fm\u0131\u015f hali. Ara\u015ft\u0131rma de\u011ferlendirmesinde adalet, epistemik e\u015fitlik, co\u011frafi ve dilsel \u00e7e\u015fitlilik gibi kavramlar benim zihnimde teorik tart\u0131\u015fmalar de\u011fildi. G\u00fcnl\u00fck akademik hayat\u0131n \u00e7ok ger\u00e7ek sorunlar\u0131yd\u0131. \u015eimdi bu sorulara birlikte kafa yorabilece\u011fimiz, ger\u00e7ekten bir \u015fey in\u015fa edebilece\u011fimiz bir alan a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f gibi hissediyorum<\/p>\n\n\n\n

Bir de i\u015fin yap\u0131sal taraf\u0131 var. OpenRAM bir MSCA Staff Exchanges projesi. Yani klasik anlamda bir masa ba\u015f\u0131 ara\u015ft\u0131rma projesi de\u011fil. Bu t\u00fcr projelerin mant\u0131\u011f\u0131, insanlar\u0131 yerinden kald\u0131rmak, birbirinin kurumuna g\u00f6ndermek ve bilgiyi ger\u00e7ekten dola\u015f\u0131ma sokmak. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar aylarca ba\u015fka \u00fclkelerdeki ortak kurumlarda \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, birlikte veri topluyor, birlikte ara\u00e7 geli\u015ftiriyor, birlikte \u00f6\u011freniyor. K\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kurulmu\u015f bir i\u015fbirli\u011finden \u00e7ok mutfa\u011fa girilen bir ortakl\u0131k s\u00f6z konusu. D\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131nca bu hareketlilik bazen zahmet gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Daha fazla insan, daha fazla yer de\u011fi\u015ftirme, daha fazla temas. Oysa tam da bu y\u00fczden k\u0131ymetli. \u00c7\u00fcnk\u00fc en zor \u00f6\u011frenilen \u015feyler yerinde \u00f6\u011freniliyor. Birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken, yan yana dururken, ger\u00e7ekten temas ederken.<\/p>\n\n\n\n

Asl\u0131nda bu format\u0131n kendisi projenin fikriyle birebir \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor. E\u011fer ara\u015ft\u0131rma de\u011ferlendirmesini daha adil ve \u00e7o\u011ful hale getirmekten s\u00f6z ediyorsak, bunu tek bir \u00fclkeden, tek bir perspektiften tasarlamam\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Latin Amerika\u2019y\u0131, Afrika\u2019y\u0131 ve Avrupa\u2019y\u0131 ayn\u0131 c\u00fcmlede an\u0131yorsak, o insanlar\u0131n ger\u00e7ekten yan yana \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gerekiyor. Bu y\u00fczden MSCA-SE bizim i\u00e7in bir finansman mekanizmas\u0131ndan \u00e7ok metodolojinin ta kendisi. Projenin nas\u0131l yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131, ne s\u00f6yledi\u011fi kadar \u00f6nemli.<\/p>\n\n\n\n

Bir tarihe not d\u00fc\u015fme yaz\u0131s\u0131n\u0131n daha sonuna geldik. Tarih bana daha \u00e7ok g\u00fczel \u015feyler yazd\u0131rs\u0131n dinimiz amin. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130ki y\u0131l \u00f6nce g\u00fcnlerden bir g\u00fcn Emanuel arad\u0131. Leiden Manifestosu\u2019nun yazarlar\u0131ndan Ismael Rafols ile konu\u015furlarken ak\u0131llar\u0131na bir MSCA-SE proje fikri gelmi\u015f. Kim yapar diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerken…<\/p>\n

Devam\u0131n\u0131 okuyunKi\u015fisel tarihe bir ba\u015fka not: OpenRAM<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2554","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","entry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2554","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2554"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2554\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2556,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2554\/revisions\/2556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2554"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2554"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2554"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}