\u00d6\u011frencilerin s\u00f6yledi\u011fi makaleler daha \u00f6nce bir \u015fekilde okuma listelerine girmi\u015f, ayn\u0131 b\u00f6l\u00fcmde ders ald\u0131klar\u0131 hocalar\u0131n \u00f6nerdi\u011fi, s\u00fcrekli okumalar\u0131 i\u00e7in y\u00f6nlendirildikleri dergilerde yay\u0131nlanm\u0131\u015f \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131. Hep ayn\u0131 isimler, ayn\u0131 dergiler, ayn\u0131 ekoller. \u00d6\u011frenciler asl\u0131nda k\u00f6t\u00fc bir i\u015f \u00e7\u0131karm\u0131yordu. Bildiklerini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Daha do\u011frusu bildikleri\/\u00f6\u011fretildi\u011fi kadar\u0131yla en iyiyi tarif ediyorlard\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Sonra ayn\u0131 soruyu bana y\u00f6nelttiler. Ben de kendi okudu\u011fum evrenden \u00fc\u00e7 \u00f6rnek verdim. \u0130\u00e7lerinden baz\u0131lar\u0131 biraz zorlama \u00f6rneklerdi kabul. Onlardan daha \u00e7ok okudu\u011fum i\u00e7in daha fazla se\u00e7enek vard\u0131 belki ama sonu\u00e7 de\u011fi\u015fmiyordu. Benim verdi\u011fim \u00f6rnekler de benim evrenimle s\u0131n\u0131rl\u0131yd\u0131 ve geldi\u011fim ekol\u00fcn, birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m insanlar\u0131n, i\u00e7inde yeti\u015fti\u011fim akademik \u00e7evrenin bir yans\u0131mas\u0131yd\u0131. Yani benim cevab\u0131m da \u00f6\u011frencilerinkinden daha objektif de\u011fildi. Sadece farkl\u0131 bir yerden tarafl\u0131yd\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Bir s\u00fcre sonra fark ettik ki asl\u0131nda en iyiyi ararken etraf\u0131m\u0131zdan etkilenme sebebimiz yeterince okumam\u0131\u015f olmam\u0131zdan \u00e7ok neyi okuyabildi\u011fimiz, iyiyi nas\u0131l tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, kimlerden haberdar oldu\u011fumuz ve akademik olarak nas\u0131l sosyalle\u015fti\u011fimizdi. Bir ara\u015ft\u0131rmay\u0131 \u201ciyi\u201d yapan \u015fey bizim d\u00fcnyam\u0131za ne kadar girebildi\u011fi ile ilgiliydi.<\/p>\n\n\n\n
Kaliteye odaklanal\u0131m ama “kalite” ne ve neyin kaliteli say\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 kim belirliyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Buradan tart\u0131\u015fma do\u011fal olarak epistemik kalite konusuna kayd\u0131. \u201cEn iyi\u201d neye g\u00f6re belirleniyor\/belirlenmeli? Alan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131 sabit de\u011filken, do\u011fru kabul edilenler zamanla de\u011fi\u015firken, farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar ayn\u0131 anda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, ger\u00e7ekten nesnel bir kalite \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fcnden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc? Yoksa \u201ckalite\u201d belirli bir akademik toplulu\u011fun \u00fczerinde uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131 ge\u00e7ici bir ortak dil mi?<\/p>\n\n\n\n Akademide metrik temelli sistemlerin en g\u00fc\u00e7l\u00fc alternatifi uzun y\u0131llard\u0131r akran de\u011ferlendirmesi olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Nicelik yerine niteli\u011fe bakmay\u0131 \u00f6nerdi\u011fimizde \u00e7o\u011fu zaman i\u015faret etti\u011fimiz yer buras\u0131. Ancak bu sistemin de kendi i\u00e7inde ciddi s\u0131n\u0131rlar\u0131 var. De\u011ferlendiren ki\u015finin, de\u011ferlendirdi\u011fi \u00e7al\u0131\u015fmadan ba\u011f\u0131ms\u0131z olmas\u0131 her zaman m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Hatta baz\u0131 durumlarda de\u011ferlendirici de\u011ferlendirdi\u011finden daha yetkin olmad\u0131\u011f\u0131nda devreye bamba\u015fka dinamikler giriyor. Akademik hiyerar\u015filer, ekoller, g\u00f6r\u00fcn\u00fcrl\u00fck, tan\u0131n\u0131rl\u0131k gibi unsurlar de\u011ferlendirme s\u00fcrecine s\u0131zabiliyor. Epistemik kalite de belirli ba\u011flamlarda tan\u0131mlanan ve yeniden \u00fcretilen bir de\u011fer haline geliyor. Bu noktada as\u0131l soru \u015funa d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor: Kaliteyi kim belirliyor? Herkesin kalite alg\u0131s\u0131 bir mi? B\u00f6yle bir \u015fey olabilir mi? <\/p>\n\n\n\n Dersim genelde cevaps\u0131z sorularla ilerliyor. Cevaplar\u0131n ger\u00e7ekten olmad\u0131\u011f\u0131, olsa bile \u00fczerinde uzla\u015fman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sorular bunlar. Herkes hakl\u0131 ama kimse tamamen hakl\u0131 de\u011fil. \u0130\u015fte tam bu belirsizlik an\u0131nda \u00f6\u011frenciler \u015fu soruyu sordu: Madem insanlara g\u00fcvenmiyoruz, o zaman ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 yapay zeka de\u011ferlendirse?<\/p>\n\n\n\n \u00c7\u00f6z\u00fcm insans\u0131z de\u011ferlendirme olabilir mi?<\/strong><\/p>\n\n\n\n Mant\u0131kl\u0131 ve benim uzun y\u0131llard\u0131r \u00fcst\u00fcnde \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm bir soru bu. \u0130nsanlar\u0131n tarafl\u0131 oldu\u011fu yerde, makine daha objektif olabilir mi? Tabi ki denedik. ChatGPT’ye ayn\u0131 soruyu sordum. Ald\u0131\u011f\u0131m cevap benim akademik reflekslerime \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 derecede yak\u0131nd\u0131 (kesin beni deniyor bu kad\u0131n dedi ve spesifik makale ad\u0131 vermedi). \u00c7\u00fcnk\u00fc model benim beklentilerimi, benim daha \u00f6nce kurdu\u011fum c\u00fcmlelerden, vurgulardan, tercihlerden \u00f6\u011frenmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona benimle ilgili bildi\u011fi her \u015feyi ben \u00f6\u011frettim anl\u0131yor musun? Hi\u00e7bir \u015feyini almasa bile bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 benden ald\u0131.<\/p>\n\n\n\n Daha da ac\u0131kl\u0131s\u0131 pek s\u0131k kullanmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in beni hi\u00e7 tan\u0131mayan Gemini var olmayan yay\u0131nlar g\u00f6rd\u00fc. Hal\u00fcsinatif hareketler i\u00e7ine girdi. San\u0131yorum “o makaleler hen\u00fcz yaz\u0131lmad\u0131 tatl\u0131 k\u0131s” demek istedi.<\/p>\n\n\n\n Neyse nihayetinde t\u00fcm bunlar ba\u015fka bir sorunu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131ld\u0131: Yapay zekan\u0131n bilgisi de ya \u00f6\u011frenilmi\u015f \u00f6nyarg\u0131lardan ya da hatalardan olu\u015fuyordu. Bu da yeni bir soruyu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131ld\u0131.<\/p>\n\n\n\n E ne yapaca\u011f\u0131z hoca? <\/strong><\/p>\n\n\n\n E\u011fer ayn\u0131 de\u011ferlendirme topluluklar\u0131, ayn\u0131 akademik a\u011flar ve ayn\u0131 \u00f6nyarg\u0131larla bu kez nitelik \u00f6l\u00e7meye kalkarsak daha m\u0131 objektif olaca\u011f\u0131z? Nitelik \u00f6l\u00e7\u00fclebilir mi? <\/p>\n\n\n\n Niteli\u011fi \u00f6l\u00e7meye kalkarsan\u0131z olaca\u011f\u0131 s\u00f6yleyeyim. \u00d6l\u00e7\u00fctleri belirsizle\u015fmi\u015f, gerek\u00e7elendirilmesi daha zor, dolay\u0131s\u0131yla daha da subjektif kararlarla kar\u015f\u0131la\u015faca\u011f\u0131z. \u00c7\u00fcnk\u00fc niceli\u011fin s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 ele\u015ftirirken, nitel de\u011ferlendirmelerin g\u00fc\u00e7 ili\u015fkilerinden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z olabilece\u011fini varsaymak zerrece ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil. <\/p>\n\n\n\n Hepimiz en iyiyi de\u011ferlendirirken kendi konumumuzdan konu\u015fuyoruz. Bize g\u00f6re en iyiyi se\u00e7mek \u00e7ok kolay. Ve ne hikmetse, o \u201cen iyi\u201dnin i\u00e7inde \u00e7o\u011fu zaman hi\u00e7 tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ya da sevmedi\u011fimiz insanlar yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc neden olsun. Hepimiz \u00e7ok elit bir \u00e7evreden geliyoruz neticede. <\/p>\n\n\n\n Bu konu say\u0131lar\u0131 tamamen b\u0131rakmak ya da yaln\u0131zca niteli\u011fe odaklanmak gibi dar bir eksene s\u0131\u011fm\u0131yor. De\u011ferlendirme bi\u00e7imlerini konu\u015furken, o de\u011ferlendirmeleri yapanlar\u0131n konumunu da tart\u0131\u015fmaya a\u00e7mak gerekiyor. \u201cSay\u0131lar\u0131n \u00f6tesine ge\u00e7mek\u201d istiyoruz ama hen\u00fcz nereye ge\u00e7ece\u011fimizi tam olarak bilmiyoruz. Belki de ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131 tam olarak buras\u0131 olmal\u0131. <\/p>\n\n\n\n \u201cEn iyi\u201d tek ba\u015f\u0131na metriklerde de, tek ba\u015f\u0131na uzman yarg\u0131s\u0131nda da sakl\u0131 de\u011fil. O, her seferinde yeniden kurulan, tart\u0131\u015f\u0131lan ve \u00e7o\u011fu zaman da g\u00fc\u00e7 ili\u015fkileri i\u00e7inde \u015fekillenen bir uzla\u015fma. Bu nedenle tek tip bir de\u011ferlendirme sistemi bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmiyor. Ayn\u0131 sorunu farkl\u0131 bir bi\u00e7imde yeniden \u00fcretiyor. <\/p>\n\n\n\n Neyse ben tam da yeri gelmi\u015fken projemi \u00f6vmeye ge\u00e7eyim. S\u00f6zle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini ba\u015far\u0131yla tamamlayabilirsek Haziran ay\u0131ndan itibaren tam 4 y\u0131l boyunca OPENRAM<\/a>\u2019de yapmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131z \u015fey de bu olacak: tek bir do\u011fruya indirgenmeyen, \u00e7ok boyutlu ve \u00e7o\u011fulcu bir de\u011ferlendirme yakla\u015f\u0131m\u0131 kurmak. Bize \u015fans dileyin. <\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-1024x343.png\")
<\/figure>\n\n\n\n