{"id":2629,"date":"2026-03-27T13:23:04","date_gmt":"2026-03-27T10:23:04","guid":{"rendered":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/?p=2629"},"modified":"2026-03-27T13:25:05","modified_gmt":"2026-03-27T10:25:05","slug":"katilimcilik-iluzyonu-onbir-kizgin-adam-arasinda-tartismak-isteyen-olmak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/2026\/03\/27\/katilimcilik-iluzyonu-onbir-kizgin-adam-arasinda-tartismak-isteyen-olmak\/","title":{"rendered":"Kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k il\u00fczyonu: Onbir k\u0131zg\u0131n adam aras\u0131nda tart\u0131\u015fmak isteyen olmak"},"content":{"rendered":"\n<p class=\"wp-block-paragraph\">A\u015fa\u011f\u0131daki odada on iki ki\u015fi var, \u00f6nlerinde de tek bir soru. Bu sorunun cevab\u0131 bir insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkileyecek \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar bir cinayet davas\u0131nda j\u00fcri \u00fcyeleri ve oy birli\u011fiyle idam karar\u0131 almalar\u0131 gerekiyor. Odaya girildi\u011finde on bir ki\u015fi \u00e7oktan karar\u0131n\u0131 vermi\u015f durumda. Su\u00e7lu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00f6yle g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc aksini tart\u0131\u015fmak vakit kayb\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes bir an \u00f6nce \u00e7\u0131k\u0131p kendi hayat\u0131na d\u00f6nmek istiyor. Biri ma\u00e7a gidecek, di\u011feri spora. Yani s\u00fcrecin h\u0131zla tamamlanmas\u0131, s\u00fcrecin kendisinden daha de\u011ferli.  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130\u015fte tam o anda, ba\u015frol erkek konu\u015fmaya ba\u015flar. Bir s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 var gibidir zaten. Karara itiraz etmez ama. Sadece s\u00fcrece itiraz eder. \u201cBilmiyorum,\u201d der, \u201csadece konu\u015fal\u0131m istiyorum.\u201d \u0130\u015fte o an bu 12 k\u0131zg\u0131n adam bana ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm kararlar\u0131n ger\u00e7ekten bize ait olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulat\u0131r. Asl\u0131nda biz ger\u00e7ekten karar al\u0131yor muyuz yoksa yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fey ba\u015fkalar\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 kararlar\u0131 onaylamaktan m\u0131 ibaret. \u00d6ylesi bir il\u00fczyonun i\u00e7inde ya\u015f\u0131yor ama kendimizi kand\u0131r\u0131yor olabilir miyiz? &#8220;Kendimizi kand\u0131r\u0131yoruz, -m\u0131\u015f gibi yap\u0131yoruuzz, art\u0131k kand\u0131rmayaca\u011f\u0131z, art\u0131k bir \u015feyler de\u011fi\u015fecek&#8221; diye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z yollarda bile tam da ele\u015ftirdi\u011fimiz noktaya geliyor olabilir miyiz? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Neyse. Yine \u00fczerinize alan\u0131mdan bile olmayan bir d\u00fcnya teori boca edece\u011fim bir yaz\u0131ya haz\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z? Haz\u0131rsak ba\u015fl\u0131yoruz. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1000\" height=\"561\" src=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2630\" srcset=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3.png 1000w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3-300x168.png 300w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-3-768x431.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1000px) 100vw, 1000px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">70 senelik filmi hala izlemediyseniz ne ay\u0131p. C\u0131kc\u0131kc\u0131kc\u0131k&#8230; <a href=\"https:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0050083\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.imdb.com\/title\/tt0050083\/<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Organizasyon teorileri<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Son zamanlarda kavramlarla oynamay\u0131 \u00e7ok seviyorum. \u00d6zellikle de daha \u00f6nce ad\u0131n\u0131 koymakta zorland\u0131\u011f\u0131m durumlar\u0131n, asl\u0131nda literat\u00fcrde \u00e7oktan tarif edilmi\u015f oldu\u011funu fark etmek tuhaf bir rahatlama hissi yarat\u0131yor. Bir \u015feyin ad\u0131n\u0131 koyabilmek, onu anlaman\u0131n yar\u0131s\u0131 gibi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ana kadar sadece bir rahats\u0131zl\u0131k hissi olarak duran \u015fey, birdenbire tarif edilebilir hale geliyor. Bu y\u00fczden organizasyon teorileriyle u\u011fra\u015fmak biraz \u015funa benziyor: Uzun zamand\u0131r i\u00e7inde bulundu\u011fun bir odan\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7mak gibi. E\u015fyalar ayn\u0131, insanlar ayn\u0131, hatta konu\u015fmalar bile ayn\u0131. Ama bir anda neyin nerede durdu\u011funu g\u00f6rmeye ba\u015fl\u0131yorsun. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu yaz\u0131da da \u00fc\u00e7 kavram var: <em>The iron law of oligarchy, abilene paradox <\/em>ve <em>organizational fa\u00e7ade. <\/em>Yani T\u00fcrk\u00e7eleriyle Oligar\u015finin Tun\u00e7 Kanunu (neden tun\u00e7 diye T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrildi\u011fini bilen varsa s\u00f6ylesin), abilene paradoksu ve kurumsal cephe. Bakal\u0131m \u00f6rg\u00fct teorisi ile yak\u0131ndan uzaktan alakas\u0131 olmayan biri olarak do\u011fru anl\u0131yor ve yorumluyor muyum.  <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kabul edenler, etmeyenler, kabul edilmi\u015ftir&#8230; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ben \u00e7ocukken babam evde s\u0131k s\u0131k meclis TV izlerdi. Meclis TV&#8217;de bir sahne beni her zaman \u00e7ok g\u00fcld\u00fcr\u00fcrd\u00fc. \u00c7ocu\u011fum, ondand\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordum ki hala g\u00fcld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc fark ettim. \u00c7\u00fcnk\u00fc ya herkes el kald\u0131r\u0131yordu, ya kimse ses etmiyordu. Hala \u00f6yle. Acaba diyorum, aralar\u0131ndan bir ki\u015fi ses etseydi ne olurdu. Ayn\u0131 Henry Fonda&#8217;n\u0131n 12 Angry Men&#8217;de yapt\u0131\u011f\u0131 gibi. Size cevab\u0131 ben vermeyeyim. Solomon Asch versin. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Seneler \u00f6nce Solomon Asch diye bir psikolog bir deney yap\u0131yor. Denekleri bir odaya al\u0131yorlar. \u00d6nlerine basit bir soru koyuyorlar: Bir \u00e7izgi var, bir de \u00fc\u00e7 tane kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma \u00e7izgisi. Hangisi ayn\u0131 uzunlukta? O kadar basit ki, yanl\u0131\u015f cevap vermek neredeyse imk\u00e2ns\u0131z. Ya da siz \u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-4-1024x576.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2633\" style=\"width:335px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-4-1024x576.png 1024w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-4-300x169.png 300w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-4-768x432.png 768w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-4.png 1400w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Asch deneyinde kullan\u0131lan g\u00f6rsel. Kaynak: <a href=\"https:\/\/www.monapsikoloji.com\/asch-deneyi-uyma-deneyi\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/www.monapsikoloji.com\/asch-deneyi-uyma-deneyi\/<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00fcnk\u00fc odadaki insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu asl\u0131nda denek de\u011fil, deneyin par\u00e7as\u0131. Bilerek yanl\u0131\u015f cevap veriyorlar. Ve ger\u00e7ek denek en sona b\u0131rak\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Sonu\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil, ama rahats\u0131z edici. \u0130nsanlar\u0131n \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131, g\u00f6zlerinin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcne de\u011fil, odadaki \u00e7o\u011funlu\u011fun s\u00f6yledi\u011fine inan\u0131yor. Yanl\u0131\u015f oldu\u011funu bildi\u011fi halde ayn\u0131 cevab\u0131 veriyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yaln\u0131z kalmak istemiyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc yanl\u0131\u015f olmak, tek ba\u015f\u0131na yanl\u0131\u015f olmaktan daha az rahats\u0131z edici.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daha da ilginci \u015fu: E\u011fer odada sadece bir ki\u015fi bile do\u011fru cevab\u0131 verirse, di\u011ferlerinin de do\u011fruyu s\u00f6yleme ihtimali ciddi \u015fekilde art\u0131yor. Yani bazen bir ki\u015finin \u201cemin de\u011filim\u201d demesi bile yeterli. Peki neden demiyorlar? <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Kurumsal sahneler<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00fcnk\u00fc kurumsal yap\u0131larda bu sahne \u00e7o\u011fu zaman farkl\u0131 bir bi\u00e7imde kurgulan\u0131yor. Tart\u0131\u015fma s\u00fcreci a\u00e7m\u0131yor. S\u00fcrecin kendisi tart\u0131\u015fman\u0131n yerini al\u0131yor. Kararlar konu\u015fularak \u015fekillenmiyor. Elbette birileri birileriyle konu\u015fuyor. Ama bu konu\u015fma ortal\u0131k yerde olmuyor. Oy birli\u011fi aranm\u0131yor. Var oldu\u011fu varsay\u0131l\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc ger\u00e7ekten kimse ses \u00e7\u0131karm\u0131yor. Sessizlik bir bo\u015fluk de\u011fil. Bir tercih de de\u011fil. \u0130\u015fleyen d\u00fczenin en stabil par\u00e7as\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu irade meselesinden \u00e7ok yap\u0131n\u0131n kendi i\u015fleyi\u015fiyle ilgili. Demokratik iddialarla kurulan yap\u0131lar bile zamanla daha dar bir karar \u00e7evresine y\u00f6neliyor. Literat\u00fcrde buna oligar\u015finin tun\u00e7 kanunu deniyor. S\u00fcre\u00e7 ilerledik\u00e7e h\u0131z, kontrol ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Tart\u0131\u015fma zaman al\u0131yor. Belirsizlik \u00fcretiyor. Bu y\u00fczden geri \u00e7ekiliyor. Kat\u0131l\u0131m ortadan kalkm\u0131yor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ama y\u00f6n belirleyen bir g\u00fc\u00e7 olmaktan uzakla\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u201cherkes konu\u015fsuu\u011fn\u201d, &#8220;kimse m\u0131\u015f gibi yapmas\u0131\u0131\u011f\u011fn&#8221; diye kurulan d\u00fczen, bir s\u00fcre sonra \u201cherkes ayn\u0131 \u015feyi konu\u015fsun\u201d noktas\u0131na geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc farkl\u0131 sesler s\u00fcreci yava\u015flat\u0131yor. Uyu\u015fmazl\u0131k y\u00f6netilmesi gereken bir soruna d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Ve o noktada en kolay yol se\u00e7iliyor. Karar dar bir yerde \u015fekilleniyor, geri kalan\u0131na sadece e\u015flik etmek d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Sad\u0131k e\u015flik\u00e7iler ve abilene paradoksu<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu daralma \u00e7o\u011fu zaman g\u00fcr\u00fclt\u00fcyle ger\u00e7ekle\u015fmiyor. Kimse a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131yor. Kimse a\u00e7\u0131k\u00e7a sahiplenmiyor. Yine de kararlar ilerliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada devreye abilene paradoksu giriyor. \u0130nsanlar ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in de\u011fil, farkl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmenin bir sonu\u00e7 \u00fcretmeyece\u011fine inand\u0131klar\u0131 i\u00e7in sessiz kal\u0131yor. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"750\" height=\"938\" src=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-5.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2634\" style=\"aspect-ratio:0.7995823908125979;width:420px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-5.png 750w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-5-240x300.png 240w\" sizes=\"auto, (max-width: 750px) 100vw, 750px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Hikayedeki abilene paradoksu. Kaynak: <a href=\"https:\/\/sketchplanations.com\/the-abilene-paradox\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/sketchplanations.com\/the-abilene-paradox<\/a><\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Abilene paradoksu hikayesi \u015f\u00f6yle. S\u0131cakta verandada oturan bir aile d\u00fc\u015f\u00fcn. Gayet keyifleri yerinde. Biri \u201cAbilene\u2019e gidelim mi?\u201d diyor. Kimse asl\u0131nda gitmek istemiyor. Ama biri olur diyor. Di\u011feri size uyar\u0131m diyor. Bir di\u011feri herkes istiyor galiba diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ve sonu\u00e7: Kimsenin gitmek istemedi\u011fi bir yere, herkes birlikte gidiyor. Lise \u00f6\u011fretmenlerimizin &#8220;arkada\u015f\u0131n camdan atlasa sen de mi atlayacaks\u0131n yavrum&#8221; sorusunun cevab\u0131n\u0131n evet olmas\u0131n\u0131n sebebi de bu paradoksmu\u015f me\u011fer. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Konumuza geri d\u00f6nelim. Hi\u00e7 \u00fcst\u00fcnde tart\u0131\u015f\u0131lmam\u0131\u015f konular i\u00e7in imzaya a\u00e7\u0131lan kararlara sorgulamadan imza att\u0131n\u0131z m\u0131? Bunu bir su\u00e7lama olarak s\u00f6ylemiyorum. \u00c7o\u011fu zaman bunun fark\u0131na bile varm\u0131yoruz. S\u00fcrecin d\u0131\u015f\u0131nda kalmamak, i\u015fi aksatmamak, \u201czor insan\u201d olarak etiketlenmemek\u2026 Hepsi \u00e7ok tan\u0131d\u0131k gerek\u00e7eler.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ama tam da burada Abilene \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Herkes ger\u00e7ekten istemedi\u011fi bir s\u00fcrecin par\u00e7as\u0131 haline geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkes di\u011ferlerinin istedi\u011fini varsay\u0131yor. O ilk \u201cbir dakika\u201d c\u00fcmlesi kurulmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in s\u00fcre\u00e7 kendi kendini tamaml\u0131yor. \u0130mzalar at\u0131l\u0131yor. Karar al\u0131nm\u0131\u015f oluyor. Ve bir s\u00fcre sonra \u015fu tuhaf durum ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor: Kimsenin tam olarak sahiplenmedi\u011fi ama herkesin i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 kararlar. O noktada konu art\u0131k do\u011fru ya da yanl\u0131\u015f karar de\u011fil. Karar\u0131n nas\u0131l al\u0131nd\u0131\u011f\u0131. Daha do\u011frusu, ger\u00e7ekten al\u0131n\u0131p al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131. Ancak i\u015fin ilgin\u00e7 taraf\u0131 burada ba\u015fl\u0131yor. \u0130\u00e7eride bu kadar belirsiz olan bir s\u00fcre\u00e7, d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda son derece d\u00fczenli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Endi\u015feye mahal yok, kurum imaj\u0131 yerli yerinde&#8230; <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Buna ra\u011fmen d\u0131\u015far\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda her \u015fey d\u00fczenli g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Toplant\u0131lar yap\u0131l\u0131yor, g\u00fcndemler payla\u015f\u0131l\u0131yor, belgeler haz\u0131rlan\u0131yor, herkesin imzas\u0131 var. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc tesad\u00fcf de\u011fil. Kurumlar zaten b\u00f6yle g\u00f6r\u00fcnmek \u00fczere \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130majlar\u0131n\u0131 korumak, me\u015fruiyet \u00fcretmek ve d\u0131\u015far\u0131ya tutarl\u0131 bir yap\u0131 sunmak i\u00e7in s\u00fcre\u00e7ler belirli bir bi\u00e7imde kurgulan\u0131yor. Literat\u00fcrde kurumsal cephe (organizational fa\u00e7ade) denilen \u015fey tam olarak bu. Ger\u00e7ek i\u015fleyi\u015fle birebir \u00f6rt\u00fc\u015fmeyen ama onu temsil ediyormu\u015f gibi duran bir y\u00fczey. Bir t\u00fcr \u00f6rg\u00fctl\u00fc ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck. \u0130\u00e7eride olan ile d\u0131\u015far\u0131da g\u00f6r\u00fcnen aras\u0131nda dikkatle korunmu\u015f bir mesafe.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bu y\u00fczden yap\u0131 kat\u0131l\u0131mc\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. S\u00fcre\u00e7ler yerinde gibi. Her \u015fey olmas\u0131 gerekti\u011fi gibi ilerliyormu\u015f hissi veriyor. Ama bu g\u00f6r\u00fcnt\u00fc, karar\u0131n nas\u0131l olu\u015ftu\u011funu g\u00f6stermiyor. Kat\u0131l\u0131m var, etkisi s\u0131n\u0131rl\u0131. S\u00fcre\u00e7 i\u015fliyor. Ama y\u00f6n vermiyor. \u0130\u015fte bu y\u00fczden ortaya \u00e7\u0131kan yap\u0131 bir kriz hissi \u00fcretmiyor. Her \u015fey yolunda gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u0130\u015fler aksam\u0131yor. Kararlar al\u0131n\u0131yor. Belgeler tamamlan\u0131yor. Tam da bu y\u00fczden fark edilmesi zor. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Ger\u00e7ek de\u011fi\u015fim nas\u0131l gelir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u0130ki g\u00fcn \u00f6nce \u00d6zg\u00fcr (Balmumcu) hoca twitter&#8217;da (evet hala twitter) a\u015fa\u011f\u0131daki tweeti ve ba\u011flant\u0131l\u0131 hikayeyi payla\u015f\u0131nca bu blog tasla\u011f\u0131n\u0131 bitirmeye karar verdim asl\u0131nda. <\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"540\" height=\"577\" src=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-6.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-2635\" style=\"width:540px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-6.png 540w, https:\/\/www.zehrataskin.com\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/image-6-281x300.png 281w\" sizes=\"auto, (max-width: 540px) 100vw, 540px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><a href=\"https:\/\/x.com\/kayipkelimeler\/status\/2036742157399150648\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">https:\/\/x.com\/kayipkelimeler\/status\/2036742157399150648<\/a> <\/figcaption><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bir seneden biraz fazlad\u0131r Toyota kullan\u0131yorum ve onu kulland\u0131\u011f\u0131m her g\u00fcn onsuz ge\u00e7en g\u00fcnlerime lanet ediyorum (reklam yok, kullan\u0131c\u0131 memnuniyeti var :=)) Toyota&#8217;n\u0131n bu kadar iyi olmas\u0131n\u0131n sebebini bu hikayeyi do\u011frulamak i\u00e7in Ohno&#8217;nun kitab\u0131na bak\u0131nca anlad\u0131m. Taiichi Ohno diyor ki Toyota \u00fcretim sisteminde temel ilke \u015fudur: Bir sorun ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda \u00fcretim durdurulmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ancak durduruldu\u011funda sorun g\u00f6r\u00fcn\u00fcr hale gelir ve iyile\u015ftirme m\u00fcmk\u00fcn olur. Sorun g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyorsa, sistem \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor de\u011fildir. Sadece iyi saklan\u0131yordur (Ohno, 1988).<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>&#8220;Stopping the machine when there is trouble forces awareness on everyone. When the problem is clearly understood, improvement is possible.<\/em>&#8220;<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>\u201cWe establish a rule that\u2026 workers should push the stop button to halt production if any abnormality appears.\u201d<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ohno, T. (1988). Toyota production system: Beyond large scale production. Productivity Press. <\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Yukar\u0131da anlat\u0131lan Ohno hik\u00e2yesi birebir b\u00f6yle ya\u015fand\u0131 m\u0131 emin de\u011filim. Muhtemelen bu haliyle bir kurgu. Ama burada \u00f6nemli olan hik\u00e2yenin do\u011frulu\u011fu de\u011fil, bakt\u0131\u011f\u0131 yer. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015faret etti\u011fi \u015fey \u00e7ok tan\u0131d\u0131k. Sorun \u00e7o\u011fu zaman sonu\u00e7larda de\u011fil. Sorun, sonu\u00e7lara nas\u0131l ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda. Sadece \u00e7\u0131kt\u0131y\u0131 \u00f6l\u00e7t\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde insanlar s\u00fcreci saklamay\u0131 \u00f6\u011freniyor. Hata g\u00f6r\u00fcnmez hale geliyor. Her \u015fey yolundaym\u0131\u015f gibi ak\u0131yor. Ama asl\u0131nda hi\u00e7bir \u015fey ger\u00e7ekten d\u00fczelmiyor.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ohno\u2019nun yakla\u015f\u0131m\u0131 tam burada farkl\u0131la\u015f\u0131yor. Hatt\u0131 durdurma cesaretini \u00f6d\u00fcllendirmek, hatay\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lmak, s\u00fcreci konu\u015fulur hale getirmek. Yani ak\u0131\u015f\u0131 bozan \u015feyi cezaland\u0131rmak yerine, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr k\u0131lan\u0131 te\u015fvik etmek. Ger\u00e7ek de\u011fi\u015fim biraz da burada ba\u015fl\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">\u00c7\u00fcnk\u00fc de\u011fi\u015fim, her \u015fey d\u00fczg\u00fcn i\u015fliyormu\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcrken gelmiyor. Tam tersine, birinin \u00e7\u0131k\u0131p o ak\u0131\u015f\u0131 bozmas\u0131yla ba\u015fl\u0131yor. \u201cBir dakika\u201d demesiyle. \u201cBunu ger\u00e7ekten konu\u015ftuk mu?\u201d diye sormas\u0131yla. Ve belki de en \u00f6nemlisi \u015fu: De\u011fi\u015fim, \u00e7o\u011funlu\u011fun ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemesinden \u00e7ok bir ki\u015finin farkl\u0131 bir \u015feyi s\u00f6yleyebilmesiyle m\u00fcmk\u00fcn oluyor. S\u00f6yleyin de de\u011fi\u015fsin.  <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>A\u015fa\u011f\u0131daki odada on iki ki\u015fi var, \u00f6nlerinde de tek bir soru. Bu sorunun cevab\u0131 bir insan\u0131n hayat\u0131n\u0131 etkileyecek \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar bir cinayet davas\u0131nda j\u00fcri \u00fcyeleri&#8230;<\/p>\n<div class=\"more-link-wrapper\"><a class=\"more-link\" href=\"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/2026\/03\/27\/katilimcilik-iluzyonu-onbir-kizgin-adam-arasinda-tartismak-isteyen-olmak\/\">Devam\u0131n\u0131 okuyun<span class=\"screen-reader-text\">Kat\u0131l\u0131mc\u0131l\u0131k il\u00fczyonu: Onbir k\u0131zg\u0131n adam aras\u0131nda tart\u0131\u015fmak isteyen olmak<\/span><\/a><\/div>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-2629","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-genel","entry"],"jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_featured_media_url":"","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2629","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2629"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2636,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2629\/revisions\/2636"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.zehrataskin.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}