Bilimsel çıktılarda ülke isimlerinin standardizasyon sorunu

Yüksek lisans tezim üniversite adreslerinin standardizasyon sorunu üzerineydi. Derdi de yazar, editör, dizinci ya da sürece dahil herhangi birinin hatası veya yerel/bölgesel dillerdeki karakter uyuşmazlıkları sebebi ile erişilemeyen yayınların araştırma performans sistemlerini nasıl etkilediği üzerineydi. Tezden çıkan yayın aşağıda. Şimdilerde hala ufak sorunlar olsa da bu iş affiliation-enhanced veya affiliation identifier gibi standartlaştırma yöntemleriyle hemen hemen çözüldü sayılır. Tabi farklı illerde aynı isimde üniversiteler olması, üniversitelerin bölünmesi, eskiden yüksekokul olan okulun üniversite olması gibi sebeplerle hala boşlukta süzülen yayınlar var ama sorun eskisi kadar büyük değil. Çalışmanın atıflarının eski ivmesini kaybetmesinden de anlayabiliyorum bunu.

Taşkın, Z., Al, U. (2014). Standardization problem of author affiliations in citation indexes. Scientometrics 98, 347-368. Doi: https://doi.org/10.1007/s11192-013-1004-x

Burada bir parantez açmam lazım. Bilimsel camiada konuşulmuyor olabilir ama piyasada “web of science’daki hatalı adresten kayıplarınızı bulup düzelttirelim, yayın sayınız artsın” diye satış yapan danışmanlık şirketleri olduğunu biliyoruz. Onlara hiç ihtiyacınız yok. Hatalı WoS verisini düzelttirmek için kullanacağınız adres bu: https://www.webofscience.com/wos/datacorrection Ancak unutmayın, ben önceden şurda çalışıyordum, artık burada çalışıyorum. Hadi bu yayının adresini değiştirin diyemezsiniz. Makalede nasıl geçtiyse o. O dönem kimin adına yayın yapıyorsanız o :=) Blogun eğitici işlevini yerine getirdiysem son zamanlarda kafamı kurum kurum kurcalayan bir standardizasyon sorununa değinmek istiyorum.

Turkey OR Turkiye OR Türkiye

Biliyorsunuz ülkemizin uluslararası adı değişti. Bunun gerekçelerine, uygulama yöntemine veya politik tarafına değinmeyeceğim. Her uluslararası influencer’ın Türkiye hakkındaki videosunun altına gelen “not Turkey, Turkiye paşam” yorumlarından değil bu yazı. Akademik çıktılardaki ülke adının standardizasyon sorunu ve bu sorunun gelecekte yaratacağı muhtemel erişim problemlerinden bahsetmek istiyorum biraz.

2025 Yılı Yayın İstatistikleri

Türkiye’de araştırma performans değerlendirme sistemlerinin kutsal veri kaynağı Web of Science olduğundan oradan aldığım bazı örneklerle anlatayım meramımı. Aşağıda 2025 yılına ait yayınlar üzerine yaptığım sorgulara ait bazı ekran görüntüleri var. Her birine minik minik açıklamalar yapmaya çalıştım.

Ancak daha önemli bir şey var. O da “Türkiye” kullanımı. WoS İngilizce dışındaki karakterleri pek sevmediğinden ve ülkenin adı aslında Türkiye olduğundan şu şekilde kullanımlar da var. Zannediyorsunuz ki az yayın vardır böyle. Durum pek öyle değil.

WoS’un Anglo Amerikan bilimini yaygınlaştırmaya yönelik çalıştığı ve bölgesel içeriklere kapalı olduğu eleştirilerinden sonra bölgesel gelişme politikası ve ESCI’nin kuruluşu gerçekleşti malum. Ancak WoS hala doğal dille indeksleme yapıyor ve İngilizce karakter dışındaki karakterlerde böyle şeyler olabiliyor. Bakın şimdi yukarıdaki sorgu 3130 sonuç getiriyor ama Türkiye sorgusu 2326 :=)

Bakın çıktı ekranında neler oluyor sonra.

Bunlar size sorun gibi gelmeyebilir ama bunların hepsi erişim problemi. Bilgi erişimse önemli bir abimiz. Biz lisans öğrencilerini darlıyoruz biraz bilgi erişim neden önemlidir diye. Biraz da sizi darlamışım çok mu?

Dergilerde Ülkelere Ait Yayın Profilleri

Ben makale göndereceğim dergi en son ne zaman Türkiye’den makale kabul etmiş, kabulü ne kadar sürmüş, yazar çeşitliliği ne gibi bir stalk çalışması yaparım mutlaka. Bu standardizasyon sorunu stalklarınızın başarı oranını düşürüyor. Neden mi? Şundan:

Çekoslavakyalılaştırabildiklerimizden misiniz?

İnanır mısınız bu sorun bi bizde yok. Seneler önce adını değiştiren diğer ülke Çekya, namı diğer Çek Cumhuriyeti, yaşı benden büyük olanların bilinciyle Çekoslavakya da aynı dertten hala muzdarip.

Mahmut?

Diyeceksiniz ki ne diyelim hocam o zaman, Mahmut mu diyelim :=) Çok uzun yıllar önce, henüz yeni yetme bir araştırma görevlisiyken şöyle bi yazı yazmıştım Herkese Bilim Teknoloji için.

Üniversiteler Neden Bölünmemeli!: Sayılara Dayalı Performans Değerlendirme Sistemleri Bile Buna Hazır Değil! > https://www.zehrataskin.com/wp-content/uploads/2019/09/HBT_zt_Universiteler-neden-bolunmemeli-.pdf

Sistemlerimiz fasulye sayar gibi yayın/atıf saydığından bu tür değişiklikler tüm işleyişi bağladığımız bilgi sistemleriyle uyumlu çalışmıyor. Hata veriyor. Fasulye hedefleri şaşıyor.

Ha diyeceksiniz ki WoS zaten bir ticari veri tabanı, koskoca bir ülkenin bilimsel çıktılarını bir ticari indeksin nasıl tuttuğu neden önemli olsun. Hah işte ben de onu diyorum yıllardır ama ülkemiz bilimiyle WoS’un toksik ilişkisi çok karmaşık. Araya giren heder oluyor :=)